Onsje Minder

Dossier: De Schizofrene Rekensom

Locatie: Tussen de Zeelandse klei en de Maleisische jungle

Perspectief: Zeeuws Meisje & De Primaten van het Erf

Ons bin zuunig, maar dit is waanzin

Ik sta hier op de klei en ik kijk naar Jan. Hij staat daar bij z’n stallen, op de grond waar z’n grootvader nog de ploeg in zette. Jan is een man van weinig woorden, een echte primaat van de polder. Hij heeft die blauwe enveloppen en die dikke rapporten gelezen: de stikstof moet op een weegschaaltje; elke molecule wordt geteld alsof het goudstukken zijn. “Duurzaam,” noemen ze dat in de stad. Jan wil best varen; hij is de beroerdste niet, maar hij wil wel een kompas dat niet alle kanten op zwiept.

Ondertussen zit Bep binnen bij de buis. Ze ziet de beelden van de oorlogen waar ze in Den Haag en Brussel zo graag aan willen meeluisteren. Ze ziet die ijzeren vogels opstijgen, die zwarte strepen aan de hemel trekken. Logistiek van de vernietiging, noemen ze dat. In één middag blazen die apparaten meer rotzooi de lucht in dan Jan met z’n hele koppel koeien in geen honderd jaar zou kunnen.

Geen cent te veel, behalve voor de kruitdamp

Jan rekent. Hij is zuunig, zo is hij opgevoed. Maar deze rekensom krijgt hij niet rond. Als hij z’n koeien wegdoet, als hij de grendel voorgoed op de staldeur gooit en z’n levenswerk bij het grofvuil zet… dan verandert er onder de streep helemaal niets. De waarde blijft negatief.

Terwijl Jan wordt gewurgd om een grammetje stikstof op zijn erf, vliegt de gevaarlijke ignorance met duizenden liters kerosine over zijn dak heen richting de horizon. Dat is de schizofrenie van de admiraals:

• De Micro-Dwang: Van Jan eisen ze dat hij de wereld redt op de vierkante millimeter.
• De Macro-Waanzin: Voor de oorlogsmachine hebben ze een grenzeloze tolerantie voor vuil en chaos.

De Valse Horizon

Dit is geen beleid meer; dit is geweld tegen de mensen die ons voeden. Het is luchtfietserij waarbij de kleinste schouders de zwaarste lasten moeten dragen, terwijl de heren in de ivoren torens de horizon letterlijk in de fik steken.

Die admiraals gedragen zich als struisvogels in een maatpak. Ze steken hun kop in het zand van hun eigen Excel-sheets en hun papieren idealen. Maar die idealen zijn allang verdampt in de rook van de kanonnen. Ze kieperen de bemanning overboord om het schip “lichter” te maken, maar ze vergeten dat een schip zonder boeren een hongerig schip is.

Wel lul maar raak: Het mag wel een onsje minder

Het is tijd om de vinger op de zere plek te leggen. Je kunt niet van Jan en Bep eisen dat ze hun kompas weggooien in de naam van de natuur, terwijl je zelf de koers bepaalt richting een storm van ijzer en vuur.

Jan en Bep zijn niet gek. Ze zien de waanzin. Ze zien dat de heren geen “ratio” meer hebben, maar alleen nog maar schizofrenie. De toekomst zal niet oordelen over de stikstofmodellen of de tabellen van de wetgever. De toekomst oordeelt over de families die zijn opgeofferd voor een leugen.

Ik kijk naar de lucht en ik zeg het ze recht in hun gezicht: “Het mag wel een onsje minder met die oorlog van jullie en een onsje meer respect voor de boer.” Want ons bin zuunig op wat écht waarde heeft.